05 Nisan 2013 10:37
Karadeniz’in incisi Trabzon
Bu hafta ilçemizde bulunan hemşeri derneklerimizden Gölcük Trabzonlular Dayanışma ve Yardımlaşma Derneği’ni konuk aldık.
İlçemizde başarılı bir şekilde hizmet veren Gölcük
Trabzonlular Dayanışma ve Yardımlaşma Derneği Başkanı Selami Bulut, arkadaşımız Fahri
Haner’e Trabzon’u anlattı. RÖPORTAJ: FAHRİ HANER
TRABZONUN’UN TARİHÇESİNİ KISACA ANLATIR MISINIZ?
Doğu Karadeniz Bölgesinin tarih ve sosyokültürel açıdan en önemli merkezi olan Trabzon,
kuruluş tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte, yaklaşık 5000 yıllık bir geçmişe sahiptir.
Bölgenin iklim ve arazi dolayısıyla arkeolojik araştırmalara uygun olmayışı, kesin
kuruluş tarihini belirlemede bazı güçlükleri beraberinde getirmektedir. Fakat yapılan bazı
yüzey araştırmaları ve mağara sondajları bölgenin binlerce yıldır iskana açık olduğunu
ispat etmektedir. M.Ö. 7. yüzyılda ticaret amacıyla Karadeniz kıyılarına gelen Miletli
koloniciler Sinop'tan başlayarak doğuya doğru bir takım yerlerde yeni koloniler kurdular.
Bu kolonilerden birini de ele geçirdikleri Trabzon'da kurdular. Kentin stratejik öneminden
dolayı Trabzon, bölgedeki bütün kolonilerin merkezi konumuna getirildi. MÖ. 400 yıllarında
Perslerle sürdürülen savaşlar sonucunda, geri dönen ordusunu Trabzon üzerinden aktarmak
isteyen Ksenophon, anılarını anlattığı "Anabasis" isimli eserinde, yörede Tibaren, Khalybi,
Drill, Tzanni, Makron ve Kolkh isimli bir takım savaşçı ve ilkel olmayan kavimlerin yaşadığı
belirtmektedir. Trabzon, tarihindeki en karanlık günlerini I. Dünya Savaşının çıkmasıyla
birlikte yaşadı. Nihayet, İstiklal Harbinin kazanılması ve 29 Ekim 1923'te Cumhuriyetin
İlanıyla Trabzon, Türkiye Cumhuriyeti içerisinde bir vilayet merkezi olarak yerini aldı.
Yunanistan ile karşılıklı yapılan nüfus mübadelesi antlaşması ile kent merkezinde ve kırsal
kesimde yaşayan Rum azınlık Yunanistan'a gönderildi. Yeniden yapılanan Trabzon'u 1924,
1930 ve 1937'de yaptığı ziyaretten ile onurlandıran ulu önder Atatürk bu şehre ve halkına
verdiği değeri önemle vurgulamıştır. Cumhuriyet dönemiyle yeni bir çehreye bürünen
Trabzon, zengin tarihi mirası, eğitim kurumları, ulaşım hizmetleri, sağlık kuruluşları ve ticari
faaliyetleri ile gittikçe büyüyen modern bir şehir olma özelliğini sürdürmektedir.
TRABZON HAKKINDA GENEL BİLGİLER
Yüzölçümü: 4.664 km2 Nüfusu: 763.714 (2010 ) Komşu olduğu İller: Giresun, Rize,
Bayburt, Gümüşhane İlçeleri: Merkez, Akçaabat, Araklı, Arsin, Beşikdüzü, Çarşıbaşı,
Çaykara, Dernekpazarı, Düzköy, Hayrat, Köprübaşı, Maçka, Of, Sürmene, Şalpazarı, Tonya,
Vakfıkebir, Yomra.
EKONOMİK YAPISI
Trabzon ilinde ekonominin temelini tarım oluşturur, ama tarımsal yapı, öteki
bölgelerdekinden farklıdır. Anadolu’nun öteki bölgelerinin temel tahılı olan buğday, burada
yerini mısıra bırakmıştır. 1988 verilerine göre, Trabzon ilinde 301 hektarlık bir alana buğday
ekilmesine karşılık 30.000 hektarlık alana mısır ekilmiştir. Aynı yıl 552 ton buğday, 72.000
ton mısır üretilmiştir. Patates de çok yetiştirilen bir bitkidir (1988’de 132.000 ton). Sanayi
bitkilerinden tütün, Akçaabat kıyılarında, merkez ilçede ve Maçka ilçesinde yetiştirilir (3.000
ton). Dikili alanlar içinde en önemli gelir kaynaklarını, fındık bahçeleriyle çay bahçeleri
oluşturur. Fındık ağacı sayısı (36 milyon ağaç) bakımından Trabzon, illerimiz arasında
(Giresun ve Ordu’dan sonra) üçüncü sırayı alır. 1924 yılında Rize’de yetiştirilmeye başlanan
çay, Trabzon iline 1945 yılında girmiş ve önce Of ilçesinde çay tarımına başlanmıştır.
20.000 hektarı kaplayan çay tarlalarında 46.000 çiftçi ailesi çalışır ve yılda 144.000 ton
yaş çay yaprağı üretilir (1988). En çok çay üretilen ilçe Of’tur. Trabzon ilinde, az sayıda
turunçgil (özellikle mandalina) bahçesine de rastlanır. İlin hayvan varlığı içinde büyükbaş
hayvanlar ağır basar. Bu bakımdan da TraDzon Anadolu’nun öteki bölgelerinden farklıdır,
ildeki sığırlardan üretilen yağlar, büyük kentlerde “Trabzon yağı” adı altında satılır
(özellikle Vakfıkebir yağı çok ünlüdür). Balıkçılık da önemli bir geçim kaynağıdır. Tutulan
balıkların yarısından çoğu hamsidir. Trabzon ilinde önemli yeraltı kaynakları yoktur. Ama
Maçka ilçesindeki manganez, Çaykara ilçesindeki demir yataklarını anmak gerekir. Sanayi
tesislerinin başlıcaları çimento fabrikası, çay fabrikaları, fındık kırma atölyeleri, balıkyağı ve
balık unu fabrikasıdır.
YÖRESEL YEMEKLER
Hamsi, mısır unu ve kara lahana diğer Karadeniz illerinde olduğu gibi Trabzon’da da
beslenmenin temelini oluşturur. “Minzi” denen çökelek benzeri peynir, hemen her öğün yenir.
Daha çok Vakfıkebir ilçesinde üretilen “Trabzon yağı" yurt çapında ünlüdür. Mısır ekmeği,
peynirli, minzili, yumurtalı, kabaklı, yağlı pide, hamsili ekmek, “cumur” denen pide, en ünlü
yöresel yemeklerdendir. Sabah kahvaltıları kimi yörelerde “trima” denen un çorbası ve yağda
kızartılan ekmek parçalarıyla yapılır. Genellikle öğleyin yenen “kuymak”, yörenin en sevilen
yemekleri arasındadır. Kuymak yapmak için mısır ununa su katılır ve bulamaç kıvamına
gelinceye değin kaynatılır, içine isteğe göre dilimlenmiş peynir, minzi, süt, haşlanmış ısırgan
otu konularak pişirilir. Kuskusu andıran “çimdik makarnası” da oldukça yaygın bir yemektir.
Mısır, sütlü kabak, ka ralahana, balık çorbası da akşam yemekleri arasındadır. “Karalahana
yığması” da yörenin ilginç yemeklerin dendir: ince ince doğranan lahana tuzlanarak 1520
dakika suda haşlanır, sonra süzülür. Ayrı bir kapta soğan, salça ve kıyma kavrulur. Önceden
pişirilen kuru fasulye ve lahananın içine bir çay bardağı pirinç eklenerek bir arada pişirilir.
TRABZON TARİHİ VE TURİSTİK YERLERİ
Ayasofya Müzesi: İl merkezinin kuzeybatısında, kıyı yolu üzerindedir. 1263’te Bizans
İmparatoru Palaiologos VIII tarafından kilise olarak yaptırılmıştır. 1577’de bazı eklemelerle
camie dönüştürülen yapı, 1957’de müze haline getirilmiştir. Fresklerle süslü kubbesi dört
büyük mermer sütuna dayanan müzenin dış duvarları geometrik motiflerle kaplıdır. Müzedeki
resimlerin konuları genellikle Tevrat ve Incil’den alınmıştır. Zemin geometrik motiflerle süslü
ve renkli mermerle kaplıdır. Üzerinde kartal arması ve Meryem ile Isa'nın hayatını anlatan
resimler bulunan mihrabı üç köşelidir. Batısında çan kulesi yer alır.
TRABZONLU DEĞERLERİMİZDEN BİRKAÇI
Nazan Bekiroğlu, Yazar. Türk Dili ve Edebiyatı profesörü. Romanlar, hikayeler ve
incelemeler Nihat Genç, Trabzon Ticaret Lisesi mezunu. Leman ve Aksam'da da yazdı.
(1956). Kit.baz: Kompile Hikayeler, Edebiyat Dersleri, Nöbetçi Yazılar. Oktay Rıfat, Şair
ve oyun yazarı. Garip Akımı'nın kurucularından. Sunay Akın, Şiirleri var, televizyoncu.
İstanbul Oyuncak Müzesi'ni açan kişi. Cemal Akyıldız, Of'lu ressam. Resimlerinde genellikle
tarihi temaları işler. (1933) Necmettin Özlü, Akçaabat'ta doğdu. Ressam. Ilk sergisini 1985
yılında açtı. Cezayir Bilim ve Teknoloji Üniversitesi’nde akademisyenlik yaptı. (1950) Şenol
Yorozlu, ayni zamana karikatürist (Akbaba, Pardon, Ustura ve Gırgır). Ödl. Ankara Sanat
Kurumu Yılım Sanatçısı, İtalya Vercelli Uluslar arası Karikötür Yarışması'nda Altın Madalya.
Erol Günaydın, 1933 Akçaabat, sinema ve tiyatro sanatçısı Cevdet Sunay (1899 1982)
Türkiye Cumhuriyeti beşinci cumhurbaşkanı Hüseyin Avni Aker (1889 1944) Trabzon' un
Vakfıkebir ilçesinin Çavuşlu Köyü'nde dünyaya geldi. Beden Eğitimi Hoca ve Trabzon Beden
Terbiyesi Asbaşkanı. Hüseyin Avni Aker (18891944) Trabzon şehir stadına adı verilen kişi
Adnan Kahveci, Sürmene'nin Yılmazlar köyünden. ANAP'ın kurucuları arasında yer aldı.
Necmettin Karaduman, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı (19831987) Recep Yazıcıoğlu,
Sürmene'de doğdu. (2 Haziran 1948 8 Eylül 2003) Selçuk Aydın, lakabı "Osmanlı Savaşçısı".
Avrupa Orta Siklet ve Dünya Kıtalar Arası Boks Şampiyonu. (4 Eylül 1983) Özkan Sümer,
lakabı "Deve Özkan". Teknik direktör ve kulüp başkanı. (20 Ocak 1937) Şenol Güneş, kaleci
ve milli takım hocası. 2002'deki Dünya Kupası’nda üçüncülük kazandı. (1 Haziran 1952)
Ali Kemal Denizci, Orta Saha. Trabzonspor’un ilk milli futbolcusu. (1 mart 1950) Fatih
Tekke, Sürmene'de doğdu. Forvet oynar. UEFA Kupası kazanan ilk Trabzonlu oyuncu. (9
Eylül 1977) Ahmet Suat Özyazıcı ,1936 yılında Trabzon da doğdu. 1976 yılında ilk defa bir
Anadolu takımı olan Trabzon sporun şampiyon olmasında büyük emeği geçti Cemal Kamacı,
1943 yılında Trabzon’un Maçka ilçesinin Kapı Köyü’nde doğdu. Avrupa Şampiyonu ilk Türk
boksörüdür.
GÖLCÜK TRABZONLULAR KÜLTÜR VE DAYANIŞMA DERNEĞİ
Kuruluş Yılı 1994, Kurucu üyeler: Nazım Usta, C.Zeki Cerrahoğlu, İsmet Özkan, Yılmaz
Çakır, Adnan Zeytinoğlu, İsmet Özkan, Yılmaz Çakıroğlu, Ahmet Terzi, Davut Uzun
Mehmet Çicek, Orhan Altuntaş, Adnan Zeytinoğlu , Ekrem Aktuğ, Yaşar Tosun, Selami
Bulut, Sebahattin Ersoy ve M.Salih Akkan. 3 Kasım 2011 Olağan Genel Kurulu Başkan
Selami Bulut dönemi başladı. İlçemizde 30 bine yakın hemşerimiz var. Bundan dolayı
görevimizin ne kadar zor olduğunun bilincindeyiz. Derneğimize ziyaretler
gerçekleştirilmiştir. Yerel basın ve ilçede faal olan derneklerimize Kahvaltı yemeği
düzenlenerek kaynaşma sağlanmıştır. Milletvekilimiz İlyas Şeker’in Derneğimize ziyareti
gerçekleştirilmiştir ve yöresel yemeklerle ikramda bulunulmuştur. Ulaşabildiğimiz ve
haberimiz olduğu kadar hemşerilerimizin cenaze, hasta, düğün, nişan ve hacı ziyaretlerinde
bulunulmuştur. Ameliyat olması gereken ve ihtiyaç sahibi olan 80 kişinin ameliyatı
gerçekleştirilmiştir. 2012 yılı Gölcük Müftülüğü tarafından düzenlenen Kutlu Doğum Haftası
etkinliğinde dereceye giren öğrenciler ziyaret edilerek, Derneğimiz tarafından hediyeler
verilmiştir. 2012 yılı içerisinde geçmişte vefat eden hemşerilerimiz ve genç yaşta vefat eden
Selahattin KOÇ ağabeyimiz adına Dernek binasında mevlit okutulmuştur. Gölcük
Trabzonlular Derneği olarak 1.düzenlediğimiz Yayla Dönüşü (Yayla otçusu) etkinliğinde 10
bine yakın hemşerilerimizle beraber bir araya gelinmiştir. Kocaeli Trabzonlular Derneği
etkinliklerine katılımlar gerçekleştirilmiştir. Derneğimiz tarafından 3.düzenlenen Geleneksel
Hamsi Festivalinde (2 ton hamsi )4 bine yakın hemşerilerimizle beraber, Trabzonlu
milletvekilimiz Sibel Gönül, AK Parti il başkanı ve hemşerimiz olan Mahmut Civelek,
Trabzonspor eski yöneticisi ve şimdiki başkan adayı İbrahim Hacıosmanoğlu ve efsane
futbolcumuz Fatih Tekke ile beraber hemşerilerimiz bir araya getirilmiştir. Ramazan ayı
içerisinde Dernek binamızda 2 kez, yaklaşık 400 kişinin katılımıyla beraber iftar yemekleriyle
hemşerilerimiz bir araya getirilmiştir. Görevden alınan Gölcük Devlet Hastanesi
Başhekimimiz Resul Patan’a destek ve vefa amaçlı Basın açıklaması yapılmıştır. Gölcük
İdmanyurduspor kulübünü derneğimize kabul edip kahvaltı verilmiştir. Hollanda
Trabzonlular Dernek Başkanı Enver Altuntaş derneğimizi ziyaret etmiştir. 8 Mart Dünya
Kadınlar günü etkinliklerinde Gölcük Devlet Hastanesi çalışan hemşireleri adına
başhemşireye ziyaretler gerçekleştirilmiştir. 2 mart 2013 yılında Trabzonun Kurtuluş Gecesi
etkinliği düzenlenmiş olup 6 bine yakın hemşerimizle beraber bir araya gelinmiştir.
Derneğimize Kocaeli Büyük Şehir Başkanımız İbrahim Karaosmanoğlu tarafından ziyaret
gerçekleştirilmiştir.
