28 Mart 2013 17:38
TERMAL BAŞKENTİ AFYONKARAHİSAR
Bu hafta ilçemizde bulunan hemşeri derneklerimizden Gölcük Afyonkarahisar Kültür Dayanışma ve Yardımlaşma Derneği’ni konuk aldık.
İlçemizde başarılı bir şekilde hizmet veren Gölcük
Afyonkarahisar Kültür Dayanışma ve Yardımlaşma Derneği, Başkanı Orhan Şişik, arkadaşımız Fahri
Haner’e Termalin Başkenti olan Afyonkarahisar’ı anlattı. RÖPORTAJ: FAHRİ HANER
AFYONKARAHİSAR’I KISACA TANITIRMISINIZ ?
Kaymağın, lokumun, sucuğun, kirazın, mermerin, yumurtanın, haşhaşın ve patatesin rakipsiz adresi,
yolların kesiştiği her köşesi tarih kokan iklimi sert insanı mert Afyonkarahisar. İlimiz binlerce yıllık
medeniyetlerin kültür ve sanatını yansıtan arkeolojik kalıntılarıyla, asırlık yapılarıyla, milyonlarca
yılda oluşmuş mağaralarıyla, termal zenginlik ve doğal güzellikleriyle, ören yerleriyle yüzyıllardır alın
teri ve göz nuru ile süre gelen el sanatlarıyla, peri bacalarıyla, açık hava tapınaklarıyla ve mutfağıyla
turizm potansiyeli fazla olan bir yöremizdir. İlimiz, yerli ve yabancı turistler için “deniz dışında”
aranan pek çok tarihî ve tabiî güzelliklerin bulunduğu bir turizm cenneti konumundadır.
Kaplıcaları, zengin doğal yapısı, tarihi eserleri, alternatif turizm çeşitliliği, kültür ve inanç turizmi,
festival ve şenlikler gibi çeşitli turizm değerlerine sahip olan Afyonkarahisar Anadolu’nun batı
yakasında bir kavşak noktası olup, kara ve demiryolu ile doğuyu batıya, kuzeyi güneye bağlayan doğal
bir kapı konumundadır. Deniz ve güneş turizmine alternatif olarak son yıllarda çok önem kazanan ve
sağlık turizminin bir parçası olan termal turizm açısından ilimiz “2008 yılında Avrupa ve Türkiye’nin
Termal başkenti haline gelmiştir. Günlük yaklaşık 25.000 yatak kapasitesine sahip termal trizmi tesisi
mevcuttur.
AFYONKARAHİSAR HAKKINDA GENEL BİLGİLER:
İlimizin plaka numarası 03, Yüzölçümü: 14.230 km², toplam nüfusu 703.498’dir. Afyonkarahisar,
Anadolu’nun batı yarısında bir kavşak noktası olup, doğuyu batıya, kuzeyi güneye bağlayan doğal
bir kapı konumundadır. Kışları soğuk ve kar yağışlı, yazları sıcak ve kurak bir step iklimi görülür,
ilkbahar ve sonbaharda ise yağışlar yağmur biçiminde artar. İlimizin temel sanayi ürünleri Mermer
ve gıda üzerinedir. Et tavuk ve yumurtacılık'ta son derece gelişmiştir. Türkiye Et ve yumurta
borsasına yön vermektedir.Yıllık 400.000 Ton süt, 23.000 kırmızı et 125.000 Ton yumurta ihracatı
yapılmaktadır.Türkiyeden ihraç edilen kirazın yüzde 35 ini karşılamaktadır. Afyonkarahisar deyince
akıla şu ürün ve nesneler gelir. Milli mücadele, Termal, Mermer, Haşhaş, Kaymak, Sucuk,
Sucukdöneri, Lokum, Afyon ev ekmeği, Yumurta, Ekmek kadayıfı, Yün, Sandıklı ve Şuhut
Patatesi, Napolyon kirazi, Kızılay Maden Suyu, Arpa, Buğday, Bayat kokboya kilimi, Ulaşım ve
gurur kaynağı Karahisar Kalesi.
İLÇELERİ :
Merkez İlçe, Başmakçı, Bayat, Bolvadin, Çay, Çobanlar, Dazkırı, Dinar, Evciler, Emirdağ, Hocalar,
İşçehisar, İhsaniye, Kızılören, Sandıklı, Sinanpaşa, Sultandağı ve Şuhut olarak 18 ilçeye sahiptir.
İLİN ADININ KAYNAĞI VE KISACA TARİHİ:
Afyonkarahisar ili adını şehrin güneyinde bulunan kaleden ve afyon bitkisinden almıştır. M.Ö. 7000
yılından başlayarak günümüze kadar ilin sınırları içerisinde Kalkolitikten, Eski Tunç Devri’ne geçiş
kültürlerinden sonra Hitit, Frig, Roma, Bizans, Selçuklu, Osmanlı medeniyetleri konumlanmıştır.
Selçuklu Türklerinin 1071 yılında Anadolu’yu fethinden sonra Afyonkarahisar Türk egemenliğine
geçti. Bu tarihten itibaren Afyonkarahisar, sırasıyla Selçuklu Devleti Sahipoğulları Beyliği,
Germiyanoğulları Beyliği hükümdarlığı altında yaşadıktan sonra 1428′de Osmanlı İmparatorluğu
topraklarına katıldı.
AFYONKARAHİSAR’IN KURTULUŞ SAVAŞI’NDA Kİ YERİ:
Adımızı bütün dünyaya altın harflerle yazdıran İstiklal Savaşımızın geçtiği ilimiz, coğrafî
konumu dolayısıyla her dönem insanların ele geçirmek istediği bir yerdir. Bu sebeple İstiklâl
Savaşında Afyonkarahisar’ın önemli ve seçkin bir yeri vardır. Afyonkarahisar, Kurtuluş Savaşı
açısından son derece önemli bir bölgedir. Bunun sebepleri şöylece özetlenebilir: Yunanlıların
son durağı olduğundan, istikbâldeki Millî Mücadele bu topraklar üzerinde başlayacaktı. Ayrıca
Afyonkarahisar, Ege Bölgesi’ndeki sivil direnişin temel taşlarından biri olan Afyonkarahisar
Kongresi’ni gerçekleştirmekle Doğu’da yapılan kongrelerle Batı’da yapılan kongrelerin birleşmesini
sağlamış, iki bölge arasında çıkması muhtemel sürtüşmeler bu toplantıyla önlenmiştir. Ayrıca
ilimiz, Afyonkarahisar-Eskişehir, Afyonkarahisar-Kütahya, Afyonkarahisar-Uşak demiryollarının
odak noktası olması nedeniyle silâh, cephane, erzak naklinde son derece önemli rol oynamış,
ordumuzun nakliye ihtiyacı daha çok bu demiryolları ile sağlanmıştır. Ayrıca Afyonkarahisar,
İzmir-Afyonkarahisar demiryolu hattıyla İstanbul-Bağdat demiryolu hattı Afyonkarahisar’da
birleştiklerinden, bölgeler arası nakliyenin büyük yükünü Afyonkarahisar çekmiştir.
İlimiz topraklarına yerleşmiş bulunan Yunan kuvvetleri, Kocatepe-Dumlupınar arasında 26-30
Ağustos 1922 günlerinde “Büyük Taarruz Harekâtı”mızla büyük bir darbe yiyerek yurdumuzdan
kovulmuştur. 26 Ağustos 1922 günü, saat 05.30 ‘da top ateşiyle aydınlanan Kocatepe’den fırlayan
ordumuz, sıra sıra tel örgülü, makinalı tüfek ve top yuvalarıyla pekiştirilmiş Yunan mevzilerine,
büyük bir insan üstü güçle atılarak saldırıya geçmiş, makasla, dipçikle hatta elleriyle, bedenleriyle
parçaladıkları tel örgüleri aşıp, mevzileri bir bir ele geçirerek Kurtuluş Savaşı destanını yazdırmıştır.
Başkomutanımızın önderliğinde, Milletimizin bütün insanlarının büyük çaba ve destekleri ile
yurdumuz içinde bir tek düşman eri bırakılmayıncaya dek bu taarruz harekatımız sürdürülmüş ve
İzmir’de noktalanmıştır. Afyonkarahisar’ın Türk Millî Mücadelesinde şeref duyacağı bir husus da,
düşmana ilk kurşunun, bir Afyonkarahisar’lı Komutan olan Ali Çetinkaya tarafından atılmış olmasıdır.
(28-29 Mayıs 1919 172.Alay Komutanı Ayvalık). Millî Mücadelenin kazanılmasında Afyonkarahisar
halkının büyük katkısı vardır; çünkü Afyonkarahisar halkı, Atatürk ve millî kuvvetlere manen ve
maddeten büyük desteklerde bulundu.
AFYONKARAHİSAR’DA GELENEKSEL KIYAFET:
İlimizin mahalli özelliklerini taşıyan giyimler, daha çok geleneği sürdüren yerli halkı düğünlerde
giyerler. Elbiseler genel olarak aynı olmakla beraber ilçe ve kasabalara göre bazı değişikliklere
uğramıştır. Bu farklılık yöresel gelenekler, farklı zevkler, iklim şartları ve tarihi olaylardan dolayı
ortaya çıkmıştır.Bunların bazıları ; Başlıklar, Peşli entariler, Peşsiz entariler, Telli hare – Pullu hare,
Cepkenler , Bel süsleri ve Şalvarlardır.
AFYONKARAHİSAR’IN YÖRESEL YEMEKLERİ:
Afyonkarahisar, halk kültürünün bütün unsurlarıyla kendine özgü bir çeşitlilik sunar. Zengin yemek
kültürü ile anılan birkaç ilimizden bir tanesidir. Afyonkarahisar’ın zengin mutfağı ağırlıkla hamura
ve ete dayalı olmakla birlikte kaymağı ve lokumu gibi kendi üretimine dayanan bir çok çeşitliliği
de arz eder. Sadece patlıcandan yapılan 22 çeşit yemeğin tespit edildiği İlimizde, 100’ün üzerinde
yemek çeşidi bulunmaktadır. Yemek kültürümüz geleneksel sofra adabı içerisinde ve Afyonkarahisar’a
özgü bir sıraya dayalıdır. Bu nedenle belli bir sırayı takip etmesinden dolayı “Sıra Yemeği” adını
almaktadır. Sıra yemeğine çorba yemeği ile başlanır, daha sonra et yemeği (bütüm et, afyon kebabı,
pilav üstü kavurma vb.) arkasından mevsime göre sebze yemekleri gelir. Börek bu yemeklerin
vazgeçilmez yiyeceğidir. Böreğin yanında vişne hoşafı ikram edilir, arkasından tatlı (kaymaklı ekmek
kadayıfı, baklava irmik helvası, hurma tatlısı vb.) yendikten sonra üzerine bamya yemeği gelir. Sıra
yemeği, meyve yada sütlü tatlının yenilmesi ve yemek duası ile sona erer. Afyonkarahisar yemek
kültüründe, yemekleri şöyle gruplandırabiliriz; Çullama köfte, sulu köfte, iliba'da dolması, sırt
dolması, Göce köftesi, göce tarhanası, keşkek, Arabaşı, ağzıaçık, bükme, börek, bazlama, börek kenarı,
haşhaşlı börek, ikiz börek, katmer, ocak bükmesi, şepit, cızdırma, cücü, çörek, nohut çöreği, dolama,
ev hamuraşı ev makarnası, nuska hamuraşı, sakala çarpan, velense hamuraşı, miyane çorbası övme,
peksimet, ak pide, haşhaşlı pide, katıklı pide, yalım pidesi, halka pişi, lokma pişi, düz pişi, Parça et,
yoğurtlu et, çorba, kıyma, kızartma, söğüş, tas eti, Afyon salatası, Patlıcan böreği, bütün (parça) et
patlıcan, yanı yarma,nohutlu patlıcan, kavurmalı patlıcan kebabı, patlıcan küllemesi, patlıcan dolması,
yoğurtlu sarımsaklı patlıcan kızartması, imam bayıldı, patlıcan köftesi, patlıcan çöp kebabı, patlıcan
ezmesi, patlıcan pilakisi, etli patlıcan sarması, etli patlıcan yahnisi, patlıcan doğraması, patlıcanlı pilav,
patlıcan oturtma, hünkar beğendi, patlıcan gömmesi, patlıcan turşusu, patlıcan sırt dolması, ilibada
dolması, sırt dolması, şakşuka, zürbiye.
AFYONKARAHİSAR’DA MÜZELER VE ŞEHİTLİKLER :
Arkeoloji Müzesi,Zafer Müzesi (Başkomutan Tarihi Milli Park Müdürlüğü),Sultan Divani
Mevlevihanesi,Bolvadin Belediye Müzesi.Frig Vadisi, İhsaniye/Döğer Örenyeri, ,Kapıkaya I,Kapıkaya
II,Aslankaya,İhsaniye/Kayıhan Kasabası Göynüş Vadisi Örenyeri,İhsaniye/Ayazin Köyü Örenyeri
(METROPOLİS),İscehisar/Sarıçayır (Selimiye) Kayalıkları,İscehisar/Seydiler Kalesi ve Kırkinler
Kayalığı,Peri Bacaları.Afyonkarahisar Kalesi, Sandıklı Kalesi, Avdalas Kalesi, Bayramaliler Kalesi.
Ulu Cami, İmaret Cami, Mısri Cami, Ot Pazarı Cami, Yeni Cami, Mevlevi (Türbe) Cami, Sandıklı
Ulu Cami, Sinan Paşa Cami, Rüstem Paşa Cami. Ayazini Kilisesi, Ağın Kaya Kilisesi, Memeç
Kaya Kilisesi, Eğerli Kaya Kilisesi, Böcü İnleri Kilisesi, Yedikapılar Manastırı. İshaklı (Sahipata)
Kervansarayı, Döğer Kervansarayı, Çay Kervansarayı, Eğret Kervansarayı. Kocatepe Anıtı, Büyük
Taarruz Şehitliği ve Başkomutan Mustafa Kemal Anıtı, Zafer (UTKU) Anıtı, Afyonkarahisar Hava
Şehitliği,Giresunlular Alay Şehitliği, Anıtkaya Şehitliği, Şuhut Şehitliği, Yıldırım Kemal Şehitliği,
Çiğiltepe Şehitliği, Yüzbaşı Agâh Efendi (Kurtkaya) Şehitliği.
AFYONKARAHİSARLI ÜNLÜLERİMİZ:
10. Cumhurbaşkanımız Ahmet Necdet Sezer, Ulu önder Mustafa Kemal Atatürkün yakın silah
arkadaşı ve eski bakanlarımızdan Ali Çetinkaya, 15 Yüzyıl ünlü mutasavvıflarından Vahdetname
eserinin yazarı Abdurrahhim MISRİ ( Karahisari ), Arapça ve Farsçayı çok iyi bilen Miras ülkemizin
yetiştirdiği en büyük muhaddislerden biri Prof.Kamil Miras, Bir çok mimari yapısı bulunan Ömer
Faruk Ataberk, Doktor olarak memleketimizin de ve Avrupa’da ün salmış seçkin insanlarımızdan Prof.
Dr.Mazhar Paşa, Türk Kurtuluş Savaşı’nın en kahraman simalardan biri İsmail Şükrü Hoca
Afyon çevresinde Milli Direnişin öncülerinden olan ve milli mücadelenin en buhranlı günlerinde iç
isyanların bastırılmasında büyük emeği geçen Yrb.Arif Bey.
AFYON LİSESİ’NİN YETİŞTİRDİĞİ ÜNLÜLER:
Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel, Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer, Genel kurmay başkanı
İsmail Hakkı Karadayı, pop şarkıcıları Neco ve Emel Müftüoğlu. Kimi politikacı, kimi asker, kimi
sanatçı. Ortak noktaları, aynı sırayı, aynı kara tahtayı paylaştıkları Afyon Lisesi
AFYON KAPLICALARININ ŞİFALI SULARI
İhsaniye-Ayazin (Metropolis) bölgesi, Sandıklı Akdağ -Tokalı Kanyonu, İscehisar’daki Peri Bacalarını
görmeden, Afyon Arkeoloji Müzesi, Ulu Cami, İmaret Cami, Afyon Kalesini gezmeden,
Kaymaklı ekmek kadayıfı yemeden, Bayat’ın kök boyalı kilimleri ve Dazkırı’nın ipek halısından
almadan Dönmeyin.
DERNEK TARİHÇESİ VE FAALİYETLERİ :
Derneğimiz 27.10.2011 tarihinde Kocaeli’nin Donanma şehri Gölcük’te yaşayan Afyonkarahisarlı
hemşerilerimizin bir araya gelmesiyle kurulmuştur. Derneğimiz kuruluşundan bugüne kadar çeşitli
etkinlikler yaparak hemşerilerine hizmet etmeye devam ediyor. Aynı zamanda derneğimiz ilçemizdeki
faaliyetlerine de devam etmektedir. Amacımız yaşadığımız yerde yöresel kültürümüzü yaşama
ve yaşatmaktır. Bizler dernek yönetimi olarak bu çalışmalarımızı devam ettirmeye çalışıyoruz.
Derneğimizin kurucuları: Ercan Gümüş, A.Sami Arat, Ahmet Kaplan, Ramazan Kökem, Orhan Şişik,
Muammer Pektaş ve Abdülrahim Demirörs’ten oluşmuştur. Şu anki yönetim kurulumuz ise; Orhan
Şişik, Ramazan Kökem, Tezcan Karakoç, İsa Sapmaz ve Emir Kabasoy’dan oluşmaktadır. Derneğimiz
kurulduğu günden bu yana piknik, ramazan etkinlikleri, sosyal yardımlaşma, geziler, ziyaretler gibi
birçok faaliyetlere imza atmıştır.
