11 Nisan 2013 19:05
MEDENİYETLER ŞEHRİ NİĞDE
Bu hafta ilçemizde bulunan hemşeri derneklerinden Gölcük Niğdeliler Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği’ni konuk aldık.
İlçemizde 7 yıldır başarılı bir şekilde hizmet veren
medeniyetler şehri Gölcük Niğdeliler Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği Başkanı
Cemil Çakmak ile güzel bir söyleşi gerçekleştirdik. Başkan Çakmak’a bu güzel söyleşi için
teşekkür ediyoruz. RÖPORTAJ: FAHRİ HANER
NİĞDE’Yİ KISACA TANITIRMISINIZ?
Türkiye'nin İç Anadolu Bölgesinin güneydoğusunda ve Kapadokya bölgesinde yer
alan merkezi Niğde kenti şehirdir. Rakımı 1.229 m olan Niğde ilinin 2011 yılı nüfusu
337.553’dür. Aksaray, Nevşehir, Kayseri ve Konya Adana, İçel illerine komşu olan
Niğde, güneyde Bolkar Dağları ile İçel ilinden, güneydoğu ve doğudan Aladağlar’ın
oluşturduğu doğal sınırlar ile de Adana ilinden ayrılır.Çamardı ve Ulukışla ilçeleri Akdeniz
bölgesinde kalmaktadır. Niğde ili 6 ilçe'den oluşmaktadır. Altunhisar, Bor, Çamardı, Çiftlik,
Niğde (merkez ilçe), Ulukışla Niğde Kale Parkından Niğde ili merkez ilçesinin batı kesiminin
görünümü (sağda Saat Kulesi görünmektedir) Termal kaynakları, ören yerleri, zengin tarihi
dokusu, doğal güzellikleri, dağ ve kış turizm olanakları kenti turizm merkezi yapan önemli
unsurlardır. Halkın esas geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır. Elma ağacı sayısında Niğde
ili ülke sıralamasında ilk sırada yer alır. Ülke genelinde patates üretiminin ise % 25’lik
bölümü bu ilde üretilir. Ancak Niğde Merkez Organize Sanayi, Bor Deri Organize Sanayi,
halı fabrikası ve diğer küçük sanayi kolları Niğde halkı için önemli istihdam alanlarıdır.
Geleneksel el sanatları bakımından Niğde önemli bir ildir. Niğde ilinde üretilen halılar
dünyanın birçok ülkesinde müşteri bulmaktadır
COĞRAFİ VE EKONOMİK YAPI
Niğde ilinde bozkır iklimi hüküm sürer. Ortalama yıllık yağış 349 mm.dir. Bu yağışın büyük
bölümü kış aylarında meydana gelir. Türkiye'nin en az yağış alan bölgelerinden biridir.
İlin güney ve güneydoğu sınırlarını Bolkar Dağları oluşturmaktadır. bolkarların en yüksek
noktası 3.524 metre ile Medetsiz tepesidir. Torosların diğer bir kolu olan aladağlar ise ilin
doğusunda bulunmaktadır. Kayseri ve Adana illeri ile sınırı belirleyen Aladağların en yüksek
noktası ise 3.756 metre ile Demirkazık zirvesidir. Niğde'nin kuzeybatı kesimini Melendiz
dağları kaplamaktadır. Beşparmak tepesi 2.963 metre ile Melendiz dağlarının en yüksek
noktasıdır, Göllüdağ ise 2.172 metredir ve ilin yine kuzeybatısında yer alır. Niğde ilinin batı
kesimini kaplayan Hasan Dağı 3.253 metredir ve Aksaray ili sınırında yer alır.
İlin önemli ovaları ise; ortalama 1.350 m yükseklikteki Misli Ovası, 1.400 metre
yükseklikteki Melendiz Ovası, 1.100 metre yükseklikteki Altınhisar Ovası ve 1.100 metre
yükseklikteki Bor Ovası'dır.
NİĞDE’DEKİ TARİHİ ESERLER VE TURİSTİK YERLER
Niğde ili târihî eserleri ve tabiî güzellikleri bakımından zengin iller arasında yer alır. Selçuklu
devri Türk eserleri bakımından Konya, Kayseri ve Sivas’tan sonra gelir. Bakımsızlık
yüzünden birçoğu yıkılmıştır. Niğde Kalesi: Kalenin temeli M.Ö. 8.yy. da Geç Hitit
Döneminde yapılmış, Roma-Bizans Selçuklu, Osmanlı Döneminde onarım görmüştür.
ÇİFTEHAN KAPLICALARI : Kaplıcanın suyu içme olarak, böbrek ve metabolizma
bozukluğundan ileri gelen şişmanlık ve gut hastalığına, banyo ile romatizma, nefrit, nevralji,
kadın ve cilt hastalıklarına, eklem kireçlenmesine, bâzı bel fıtıkları ile siyatik ağrılarına,
kalça ve eklem kireçlenmelerine iyi gelmektedir.. Suyun sıcaklığı 53 C, 49 C, 52 C ve 22 C
arasında değişmektedir. Bu kaplıcadan romatizma, kadın hastalıkları, sinir hastalıkları, deri
hastalıkları, karaciğer ve safra kesesi hastalıklarının tedavisinde faydalanılmaktadır. Kaplıca
çevresinde tesisler kurulmuştur. Suyu acı olup, tuz miktarı azdır. Bu yüzden de böbreklerin
çalışmasında etkili olmaktadır. Romatizmalılar, nevraljiler ve seker hastaları için yaz ayları,
mide, bağırsak, karaciğer ve sinirle ilgili hastalıklar için de ilkbahar ve sonbahar ayları daha
uygun mevsimdir. Bir yılda iki kez kaplıca tedavisinde, mayıs ve eylül ayları seçilebilir. İl
toprakları şifâlı su kaynakları bakımından zengin bir bölgede yer alır. Başlıca kaplıcaları
şunlardır.
KOCAPINAR SUYU VE ÇAMURU, KEMERHİSAR İÇMESİ: Alâaddin Câmii: Birinci
Alâaddin Keykubâd zamânında Niğde Sancakbeyi Zeyneddin Başara tarafından 1233′te
yaptırılmıştır. Selçuklu sanatının günümüze kadar en iyi korunmuş eserlerinden olup, mihrap
ve minberi çok güzel bir sanat âbidesidir. Niğde’nin en eski câmisi olup Mîmar Sıddık
bin Mahmûd ve kardeşi Gâzi yapmıştır. Sarı ve kül renkli kesme taştan yapılan câminin
doğu kapısı son derece güzel geometrik motiflerle süslüdür. Câmi süslemeleri bakımından
Selçuklu devrinin en kıymetli eserlerinden biridir. Damalı minâresi câmiye ayrı bir güzellik
katmaktadır.
SUNGUR BEY CÂMİİ VE TÜRBESİ: Moğol asıllı Sungur Bey tarafından 1335′te
yaptırılmıştır. On sekizinci asırda geçirdiği yangından sonra yeniden yapılmıştır. Mîmârî
özelliği ve taş işçiliği şahâne olan câminin süslemeleri çok zengindir. İlk yapıldığında iki
minâreliydi. Câminin yanında Sungur Beye âit sekiz köşeli bir türbe vardır.
Paşa Câmii: On beşinci asra âit Osmanlı eseridir. Ali Paşa tarafından yaptırılan câmiyi oğlu
Murâd Paşa genişletmiştir. 1909′da tâmir gören câminin yanında türbe ve çeşme vardır.
Şah Mescidi: Sungur Bey Câmii yakınında olup 1413′te yaptırılmıştır. Kare plânlı bir câmidir.
Hanım Câmii: Alâaddin Tepesinin doğusunda olup 1452′de yapılmıştır. Arife Hanım
tarafından tâmir ettirildiği için Hanım Câmii olarak bilinir. Karamanoğulları devri eseridir.
Dışarı Câmii: On altıncı asır Osmanlı eseridir. Tek kubbelidir. İnce işçilikli ve sedef kakmalı
minber Sungur Bey Câmiinden getirilmiştir. Ulu Câmi: Bor ilçesindedir. Karamanoğlu
Alâaddin Bey tarafından 1410′da yaptırılmıştır. Câmi dikdörtgen biçimindedir.
AK MEDRESE: Karamanoğlu AlâaddinAli Bey tarafından 1409′da yaptırılmıştır. Adını
kapısındaki beyaz mermerden alır. Selçuklu mîmârî tarzının çok güzel bir örneğidir. Ali Bey
Medresesi de denir. 1936′da restore edildikten sonra arkeoloji müzesi olarak kullanılmaktadır.
Geometrik motiflerle süslü giriş kapısı çok güzeldir.
Saat Kulesi: Kalenin batı burçlarından birinin üzerine inşa edilmiştir.
Hüdâvend Hâtun Kümbeti: Moğol İlhanlı vâlisi Sungur Bey zamânında, Dördüncü Kılıç
Arslan’ın kızı Hüdâvend Hâtun tarafından 1312 senesinde yaptırılmıştır. Sekizgen plânlı yapı
içten kubbe, dıştan piramit çatı ile örtülüdür. Doğusunda bulunan taçkapı yıldız geçmeler ve
çeşitli motiflerle süslenmiştir.
GÜNDOĞDU TÜRBESİ: Hüdâvend Hâtun Kümbetinin yanındadır. 1344′te ölen Hakkı
Besvap için yaptırılmıştır. Kare plânlı yapı içten kubbe, dıştan piramit çatı ile örtülüdür.
Türbenin kapısı geometrik, bitki ve örgü motiflerinden meydana gelen kuşaklarla çevrilidir.
Sungurbey Kütüphânesi: Emîr-ül-ümerâ Seyfeddîn Sungur Ağa tarafından 1335 senesinde
yaptırılmıştır. Günümüzde İl Halk Kütüphânesi olarak kullanılmaktadır.
Eski Eserler:
NİĞDE KALESİ: Selçuklu Sultânı Birinci Alâaddin Keykubat yaptırmıştır. Selçuklu ve
Osmanlı devirlerinde onarım gördüğü kitâbe ve motiflerden anlaşılmaktadır. En son Fâtih
devrinde İshak Paşanın emriyle tâmir ettirilmiştir. Safevî ve Akkoyunlu tehlikesi sona erince
kale tâmir ettirilmemiştir. Bugün kale ve onu çevreleyen üç sıra hâlindeki surlardan pek azı
kalmıştır.
NİĞDE MÜZESİ: 1976′da yapılmıştır. Antik Çağa âit eserlerle, Selçuk ve Osmanlı devrine
âit 12 bin eser sergilenir. Akmedrese de müze olarak kullanılmaktadır.
TYNA HARABELERİ: Bor ilçesinin Kemerhisar bucağı yakınındaki şehir kalıntıları,
Hititlere âit ve M.Ö. 2000 yılında önemli bir merkez olan Tuvana şehrine aittir.
Güllüdağ Harâbeleri: Niğde’nin 40 km kuzeyinde Bozköy ve Kömürcü köyleri arasında
Güllüdağ’da bir Hitit şehridir. Şehir kalıntıları 3 km2dir ve surlarla çevrilidir. M.Ö. 8. asırda
yangın neticesi yıkılmış ve bir daha yapılmamıştır. Savaş ve tapınak kalıntıları vardır.
Kaya Kilise ve Manastırlar: Roma ve Bizans devrinde Ihlara Vâdisinde kayalara oyulmuş
kilise ve manastırlar olup, bâzısı bir saatte gezilecek kadar büyüktür.
SU KEMERLERİ: Kemerhisar-Bahçeli kasabaları arasında Roma devrinden kalma su
kemerleridir.
YÖRESEL YEMEKLER VE NİĞDE GAZOZU
Turkiye de uretilen bilinen en eski gazlı frambuaz aromalı içecek. Üretimine 1962 yılında
İsmet Olcay tarafından 44 metrekarelik bir dükkânda başlandı. Niğde gazozu bugün Niğde
Meşrubat ve Gıda Sanayi Ticaret Limited Şirketi tarafından yıllık 8 milyon şişenin üzerinde
bir kapasiteye sahip fabrikada üretilmektedir. Az şekerlidir ve ahududu aroması içerir.
Niğde’nin kendine has bir Mutfak Kültürü vardır. Niğde yemekleri Et ve sebze ağırlıklı
olarak hazırlanmaktadır. Özel bir damak tadı olan “Arabaşı Çorbası” özellikle uzun kış
mevsimi yaşanan Niğde’de insan direncini arttıran bir çorbadır. Niğde tavası, saç kavurma,
tandır ve çanak fasulyesi, zomu, mangır çorbası, oğma çorbası, öfeleme çorbası, düğcük
çorbası, yoğurtlu çorba, sütlü çorba, nohutlu çorba, pancar çorbası, erişte pilâvı(Kesme
Pilavı) ve çorbası, tarhana çorbası, kuskus pilavı ve çorbası, üzüm baranası, kabak köftesi,
kabak musakkası, ditme, tirit, söğürme, valu söğürme, tatlı havu, ayvan baranası, soğan
yahnisi, ekkabağı, papara, yumurtalı taze fasulye, kaygana, maklube ve püresi en meşhur
yemeklerindendir. Tatlılar Kaygana, Pekmez, Aşure, Höşmeri, Halveter,Zerde, Sarımburma,
Tatlı Dürümü, Hurma Tatlısı, Kaşık Kayganası,İrmik Tatlısı, Halka Tatlı, Kuru kayısı tatlısı,
Tulumba tatlısı, incir tatlısı, köfter tatlısı, cimcik tatlısı.
GÖLCÜK NİĞDELİLER SOSYAL YARDIMLAŞMA VE DAYANIŞMA DERNEĞİ
2006 yılının Haziran ayında kurulmuş olup, kurulduğu günden bu zamana kadar aktif olarak
faaliyetlerine devam etmektedir. Kurucu Üyelerz: Cumali Özcan, Cemil Çakmak, Aydın
Ayaz, Naci Özcan, Ayhan Alkan, Hacıbey Yıldız, Mevlüt Yıldız, Veli İnci, Sadri Özcan,
Osman Yıldız. 2012 yılı aralık ayından itibaren görev yapmakta olan Yönetim Kurulu
listesi: Cemil Çakmak başkan, Şefik Özcan, Hayrani Akşit, Aydın Ayaz, Mevlüt Yıldız,
Sadri Özcan, Abdullah Yıldız, Şerafettin Bilgiç, Refik İnci, Yaşar Özcan, Mehmet Er, Faruk
Özden, İlker Yıldız, Cuma Çakmak. Denetim Kurulu: Refik Özcan, Mustafa Er, Hikmet
İncekara, Naci Özcan, Hacıbey Yıldız, Metin Akşit olarak görev yapmaktadır. Derneğimiz
Faaliyetlerini dernek üyelerinin katkılarıyla yapmaktadır. Derneğimizin 190 üyesi olup.
Gölcük’te 4000 civarında hemşerimiz vardır. Derneğimizin kuruluş amacı Doğduğumuz
yer olan Niğde kültürünü Doyduğumuz yer Gölcükte yaşatmak, Hemşerilerimiz arasında
yardımlaşma ve dayanışma sağlayarak, sosyal ve kültürel alanda çalışmalar yapmaktır.
Bunun için bu yıl 7. sini yapacak olduğumuz geleneksel piknik şölenimiz, Ramazanda iftar
programlarımız, ve değişik etkinliklerimiz bulunmaktadır. İhtiyaç sahibi hemşerilerimize
yardım yapmakta, Hemşerilerimizin düğün, cenaze, hasta vb durumlarında yanlarında
destekçileri olmaya çalışmaktayız. Dayanışma içinde faaliyetlerimizi sürdürmekteyiz.
Yaşadığımız ilçemize katkı sağlamak amacıyla Sivil Toplum kuruluşları ve Gölcük Kültür
Dernekleri Platformu ile birlikte çalışmalar ve çeşitli etkinlikler yaparak katkı koymaktayız.
Dernek merkezimiz kira olup. Derneklerin bu konudaki sıkıntılarının Gölcük Belediyesinin
katkılarıyla çözüleceği kanaatindeyiz.
Yaşamakta olduğumuz kentin, her yaşanan kentte olduğu gibi sorunları vardır. Bunlar
kısaca Trafik, Sokak köpekleri, Ticari hayatın hareketsizliği ve sosyal yaşantının azlığı
olarak sayılabilir. Trafik sorunu park yerleri yapılarak ve şehrin trafik düzenlemesini daha
düzenli yaparak çözülebilir. Gölcük’ü ortadan ikiye bölen D 130 Karayolu alt kısmı ile üst
kısmı bağlantısı sağlanmalı. Bunun için Battı çıktı veya en az 3 bölgeden üst kısma geçiş
için bağlantı yapılmalıdır. Sokak köpekleri toplanmalı ve doğal yaşam alanı oluşturularak
insanlara zarar vermemeleri için o alanda toplanmalıdır. Ticari hayat ve sosyal yaşantı
hareketliği ise kent merkezini halkın gezip eğlenebileceği cazibe merkezi haline getirerek;
sinama, kafeterya, tiyatro, çocuk oyun alanları, ışıklandırma, gece aktiviteleri yaparak esnafın
işyerlerini erken kapatmasının sebepleri ortadan kaldırılmalıdır.
NİGDE`Lİ ÜNLÜLER
İlk sirada tabiki Nigde Gazozu Tüm iceceklere açık ara fark atan midenizin dostu nigde
gazozu tavsiye edilir. Gazeteci, Spor adamı ve yorumcusu Togay Bayatlı, Türk Halk
Müziği sanatçısı Ali Ercan, Türk Halk Müziği sanatçısı Mehmet Dönmez, ünlü iş adamı
Ayhan Şahenk, ünlü ressam Safa Büte, Tiyatro ve Sinema Sanatçısı Yıldız Kenter, Sinema
Sanatçısı Kazım Kartal, HKK Org. Emin Alpkaya, Şarkıcı Aktris ve sunucu Nükhet
Duru, sanatçı Emre Altuğ, Eski Sağlık Bakanı Doğan Baran, Ankara Çankaya Belediye
Başkanı Bülent Tanık, yazar, sair Arif Ay, Türk Devlet Adamı yazar Ebubekir Hazım
Tepeyran, Eski Bakan Akın Gönen, Vali Kadir Uysal, Vali Metin Turcan, Vali Altay Utkan,
Vali İhsan Dede.
